SHVEYTSIYA HAQIDA UMUMIY MA'LUMOT

Shveytsariya, rasmiy nomi Shveytsariya Konfederatsiyasi, G‘arbiy Yevropada joylashgan, dengizga chiqish imkoniyati bo‘lmagan davlat bo‘lib, aholisi taxminan 7,5 million kishini tashkil etadi. Mamlakat 26 kantondan iborat federal respublika bo‘lib, Bern poytaxt, Jeneva va Syurix esa ikkita yirik iqtisodiy markaz hisoblanadi.

Bir nechta yirik Yevropa davlatlari bilan o‘ralgan geografik joylashuvi sababli Shveytsariya til jihatidan xilma-xildir. Mamlakatda to‘rtta rasmiy til mavjud: nemis, fransuz, italyan va roman tilidir. Shveytsariya, shuningdek, uzoq yillik betaraflik an’anasi bilan mashhur. 1815-yildan buyon hech qanday urushda qatnashmagan va Xalqaro Qizil Xoch Qo‘mitasi hamda Jahon Savdo Tashkiloti kabi ko‘plab muhim xalqaro tashkilotlarga mezbonlik qiladi.

Shveytsariya Alp tog‘lari bo‘ylab baland cho‘qqilar, muzliklar va go‘zal ko‘llarni o‘z ichiga olgan ajoyib tabiiy manzaralarga ega tog‘li mamlakatdir. Shuningdek, u soatsozlik sanoati bilan butun dunyoga mashhur va dunyodagi eng farovon iqtisodiyotlardan biri sifatida tan olingan.

Shveytsariya Yevropada siyosiy tizimi erta shakllangan tinch mamlakat bo‘lib, dunyodagi eng qadimgi federal davlatlardan biridir (AQShdan keyin ikkinchi o‘rinda).

Tarix

Shveytsariyada gominidlar mavjudligining eng qadimgi izlari taxminan 150 000 yil avvalgi davrga borib taqaladi. Gächlingen hududida topilgan Shveytsariyadagi eng qadimgi qishloq xo‘jaligi manzilgohlari taxminan miloddan avvalgi 5300-yillarga tegishli.

Geografiya

Shveytsariya 45° va 48° shimoliy kengliklar hamda 5° va 11° sharqiy uzunliklar oralig‘ida joylashgan. Mamlakat uchta asosiy geografik hududdan iborat: janubdagi Shveytsariya Alp tog‘lari, Shveytsariya platosi va shimoldagi Yura tog‘lari. Markaziy-janubiy Shveytsariya bo‘ylab cho‘zilgan Alp tog‘lari mamlakat umumiy hududining 60 foizini tashkil etadi. Ko‘plab baland tog‘ vodiylarida umumiy maydoni 1 063 km² bo‘lgan muzliklar mavjud.

Iqlim

Shveytsariya mo‘tadil iqlimga ega, biroq sharoitlar hududga qarab sezilarli darajada farq qiladi — baland tog‘larda muzlik muhitidan tortib, uzoq janubda O‘rta yer dengizi iqlimiga o‘xshash yumshoq iqlimgacha. Janubdagi ayrim vodiylarda hatto sovuqqa chidamli palma daraxtlari ham o‘sishi mumkin. Yoz odatda iliq va nam bo‘lib, vaqti-vaqti bilan yog‘ingarchilik kuzatiladi, bu chorva boqish va yaylovlarning o‘sishi uchun qulay sharoit yaratadi. Tog‘larda qish quruqroq bo‘lib, ko‘pincha uzoq davom etadigan barqaror ob-havo kuzatiladi, pasttekisliklarda esa quyosh nuri yetishmaydigan uzoq davrlar bo‘lishi mumkin.

Atrof-muhit

Shveytsariyaning ekotizimlari ko‘plab baland tog‘lar bilan ajratilgan vodiylar sabab ayniqsa nozik bo‘lishi mumkin. Tog‘li hududlar ayniqsa zaif bo‘lib, ko‘plab o‘simlik turlari faqat ma’lum balandliklarda uchraydi va turizm hamda chorva boqish bosimi ostida qolmoqda. Alp mintaqasining iqlimi, geologiyasi va relyefi uning nozik ekotizimlarini iqlim o‘zgarishlariga ayniqsa sezgir qiladi.

Maʼmuriyat

Shveytsariya 26 kantondan (tilga qarab kanton, canton, cantone, chantun) tashkil topgan federal davlatdir. Eng kichik ma’muriy birlik munitsipalitet (gemeinden, communes, comuni, vischnancas) hisoblanadi. O‘n oltita kantonda tumanlar deb ataladigan oraliq ma’muriy bo‘linma mavjud, o‘nta kantonda esa bunday bo‘linma mavjud emas. Bir nechta munitsipalitetlar hududlarga (circles) birlashtirilishi mumkin, biroq bu rasmiy ma’muriy daraja hisoblanmaydi.

Iqtisodiyot

Shveytsariya tabiiy resurslari cheklangan va dunyoga mashhur Alp tog‘larida dengiz sathidan 4 000 metrdan baland 40 dan ortiq cho‘qqilarga ega tog‘li mamlakatdir. Kichik hududi va cheklangan tabiiy resurslariga qaramay, Shveytsariya nihoyatda kuchli va global miqyosda ta’sirchan iqtisodiyotga ega bo‘lib, ayniqsa nufuzli bank va moliya tizimlari bilan mashhur.

U Yevropadagi sanoati eng rivojlangan davlatlardan biri bo‘lib, aniq mexanika (ayniqsa hashamatli soatlar), elektromexanika, kimyo, farmatsevtika, tibbiy preparatlar, moliya va bank ishi, turizm, zargarlik, xizmat ko‘rsatish va sug‘urta kabi sohalarda yuqori natijalarga erishgan. Tashqi savdo milliy iqtisodiyotda muhim o‘rin tutadi.

Taʼlim va fan

Shveytsariya ta’lim tizimi juda xilma-xildir, chunki Shveytsariya Konstitutsiyasi maktab ta’limi uchun mas’uliyatni kantonlarga yuklaydi. Ta’lim tizimi davlat va xususiy ta’lim muassasalarini, jumladan ko‘plab xalqaro xususiy maktablarni o‘z ichiga oladi.

Boshlang‘ich maktabga qabul qilishning minimal yoshi barcha kantonlarda olti yoshni tashkil etadi, biroq aksariyat kantonlar bolalarga to‘rt yoki besh yoshdan boshlab bog‘chaga qatnashishga ruxsat beradi. Boshlang‘ich maktabdan so‘ng, kantonga qarab, ta’lim yana 4, 5 yoki 6 yil davom etadi. Odatda, o‘qitiladigan birinchi chet tili boshqa milliy tillardan biri bo‘ladi, biroq 2000-yilda bir nechta kantonlarda ingliz tili birinchi chet tili sifatida tanlangan.

Duc Anh EduConnect tomonidan qo‘llab-quvvatlash

Duc Anh EduConnect chet elda ta’lim olishning butun jarayoni davomida keng qamrovli yordam ko‘rsatadi. Tajribali jamoamiz talabalarga ta’lim dasturi va universitet tanlash, o‘qishga qabul va stipendiya uchun ariza topshirish, talabalik vizasini rasmiylashtirish, turar joyni tashkil etish, aeroportdan kutib olish hamda xorijda tahsil olish davomida doimiy qo‘llab-quvvatlash xizmatlarini taqdim etadi.

Maslahat olish va ariza topshirish uchun BIZ BILAN BOG‘LANING.